JEVREJSKO POREKLO SRBA-DEO 9.

Institucija prezbitera u judaizmu (jevrejskoj veri) i judeohrišćanstvu

Reč „prezbiter“ (ili prezviter) dolazi od grčke reči koja znači „stariji, starešina“. Rana organizacija judeohrišćanske crkve u Jerusalimu bila je slična jevrejskoj versko-sudskoj organizaciji koju je predstavljalo Veliko veće staraca ili Sanhedrin. Naziv Sanhedrin dolazi iz hebrejsko-aramejskog jezika i u izvornom izgovoru ime mu je bilo Sanhedrin Gadol, što znači „Veliki savet“. Grčka izvedena reč za to telo je bila Sinhedrion, što je značilo „sedeti zajedno“, pa otuda i naziv „skupština“ ili „veće“ uvaženih starih ili starijih članova zajednice.

Antički jevrejski Sanhedrin, ilustracija iz „Opšte svetske enciklopedije znanja“ iz 1883. godine

Postojala su dva ova tela. Jedno koje se zvalo „mali Sanhedrin“ bilo je formirano u svakom jevrejskom gradu u Erecu (Palestini) i imalo je od 20 do 23 člana.

Takozvani „veliki Sanhedrin“ sačinjavalo je telo od 69 do 71 člana (sveštenika, sudija, vojskovođa) uključujući i Velikog rabina (hebrejski Kohen Gadola) jevrejskog Hrama u Jerusalimu. Ono je činilo vrhovno versko i zakonodavno telo koje je predstavljalo jevrejski „narod“ (po gubitku političke samostalnosti Izraela – Judeje u vreme rimske okupacije, obavljalo je i političku funkciju).

Rimske carske vlasti su prepoznavale i priznavale ovo telo kao „jevrejskog Patrijarha“ u, tada već Palestini, kao krajnji autoritet po jevrejskim verskim i svim drugim pitanjima. Sedište ovog versko-sudskog tela bilo je u Jerusalimu, a posel razaranja Jerusalima od strane Rimljana, 70. godine, u Javneu (gradu južno od današnjeg Tel Aviva), a posle u Galileji.

I upravo po uzoru na ovo versko telo i organizaciju Jevreja, bila je ustrojena i prva organizacija prve judeohrišćanske Crkve sa svojim episkopom, đakonima i sveštenstvom, i sa sedištem u Jerusalimu.

Dakle, kao što je naziv za člana jevrejskog Sanhedrina – Prezbitera, pa izvedeno od toga i svakog jevrejskog sveštenika u sinagogi bilo prezbiter, tako je postao naziv i za osobu koja vrši službu predstojnika (nadstojnika) u judeohrišćanskoj zajednici. naziv prezbiter i episkop su u prvo vreme bili i sinonimi, da bi vremenom i razvojem crkvene hijerarhije prezbiteri postali saradnici epiksopa, kolegijalno telo okupljeno oko njega, koji su predstavljali sabor ili savet.

Izvesnost ustrojstva u ranoj judeohrišćanskoj crkvi i forma prezbitera se naslućuje u judeohriščanskom Novom zavetu, u delima Apostolskim; 15:22: „Tada odlučiše apostoli i starješine sa svom Crkvom da između sebe izaberu neke ljude…i to vodeće ljude među braćom“.

U nekim protestanskim crkvama prezbiter je naziv za laike zadužene za neke crkvene poslove (jereji, duhovnici i slično…).

U tzv. „pravo slavnoj“ crkvi prezviter je „svešteno lice koje sme svršavati sve crkvene obrede, a naročito svete tajne, sem tajne sveštenstva“.

Nastaviće se…

Druga strana istorije